Nanda Vigo (1936–2020) was een Italiaanse ontwerper, architect en kunstenaar die de traditionele grenzen tussen verschillende creatieve disciplines uitdaagde. Ze werd geboren in Milaan en ontwikkelde een internationale reputatie met haar experimentele benadering van licht, ruimte en perceptie. In plaats van zich op één vakgebied te richten, bewoog Vigo zich vrij tussen architectuur, interieurontwerp, meubeldesign, beeldhouwkunst en installaties. Toch bleef haar werk herkenbaar door een eigenzinnige en consistente vormentaal. 

Na haar opleiding aan het Institut Polytechnique in Lausanne vervolgde Vigo haar studie en deed ze ervaring op in San Francisco. In 1959 keerde ze terug naar Milaan, waar ze haar eigen studio oprichtte. Dit vormde het begin van een carrière waarin experimenteren en de relatie tussen licht en ruimte centraal stonden. 

In haar beginjaren in Milaan raakte Vigo nauw betrokken bij de avant-gardistische kunstscene van de stad. Ze bezocht het atelier van Lucio Fontana en bouwde relaties op met kunstenaars als Piero Manzoni en Enrico Castellani. Door deze contacten en haar reizen door Europa kwam ze ook in aanraking met de internationale ZERO-beweging. 

Gedurende haar carrière werkte Vigo aan uiteenlopende projecten, van individuele designobjecten tot complete architecturale omgevingen. Haar werk werd internationaal tentoongesteld en leverde haar verschillende belangrijke onderscheidingen op. Zo ontving ze in 1971 de New York Award for Industrial Design voor haar Golden Gate-lamp. In 2020 werd ze postuum onderscheiden met de Compasso d'Oro voor haar gehele oeuvre. Vandaag de dag wordt Nanda Vigo herinnerd als een bijzondere ontwerper en kunstenaar die de grenzen tussen kunst, architectuur en design voortdurend opzocht. 

Het werk van Nanda Vigo wordt gekenmerkt door een experimentele omgang met licht, geometrische vormen en bijzondere materialen. Ze was vooral geïnteresseerd in de manier waarop licht een ruimte kan veranderen en hoe mensen hun omgeving waarnemen. In plaats van licht uitsluitend als een functioneel element te beschouwen, zag ze het als een materiaal waarmee je kunt experimenteren. Deze benadering komt terug in zowel haar lampen en meubels als haar architecturale projecten en kunstinstallaties. 

Licht en reflectie 

Licht vormt de rode draad door vrijwel het gehele oeuvre van Nanda Vigo. Ze onderzocht hoe licht zich gedraagt in verschillende omgevingen en hoe het door reflectie, transparantie en schaduw een ruimte kan veranderen. Haar ontwerpen zijn dan ook niet alleen bedoeld om een ruimte te verlichten, maar ook om een bepaalde visuele ervaring te creëren. 

Reflecterende oppervlakken en transparante materialen spelen hierin een belangrijke rol. Door licht op verschillende manieren te laten weerkaatsen of verspreiden, ontstaan bijzondere effecten die veranderen afhankelijk van de omgeving en de positie van de kijker. 

Geometrische vormen en structuren 

Ook geometrie speelt een belangrijke rol in het werk van Vigo. Haar ontwerpen bevatten regelmatig eenvoudige, herkenbare vormen zoals rechthoeken, lijnen en herhalende structuren. Deze vormen vormen vaak de basis van haar lampen, meubels en installaties. 

Hoewel de geometrie op het eerste gezicht eenvoudig kan lijken, zorgt de combinatie met licht en reflecterende materialen voor een dynamisch resultaat. Haar ontwerpen zijn daardoor nooit volledig statisch, maar veranderen voortdurend door de manier waarop licht en omgeving erop reageren. 

Experimenteel materiaalgebruik 

Vigo experimenteerde met uiteenlopende materialen, waaronder glas, spiegels, aluminium en Perspex. Ze koos deze materialen niet alleen vanwege hun praktische eigenschappen, maar vooral vanwege de manier waarop ze met licht omgaan. Zo kan getextureerd glas het licht verspreiden en vervormen, terwijl spiegelende oppervlakken nieuwe perspectieven creëren. 

Door industriële materialen op een vernieuwende manier toe te passen, wist ze objecten en ruimtes een bijzondere uitstraling te geven. Haar materiaalgebruik laat zien hoe een relatief eenvoudige constructie door de juiste toepassing van materialen een compleet andere beleving kan krijgen. 

De relatie tussen object en ruimte 

Een ander belangrijk kenmerk van haar werk is de relatie tussen een object en de omgeving waarin het zich bevindt. Vigo beschouwde een ontwerp zelden als iets dat volledig op zichzelf stond. Ze onderzocht juist hoe objecten invloed kunnen hebben op de manier waarop we een ruimte ervaren. 

Dit komt duidelijk naar voren in haar grotere installaties en architecturale projecten, maar ook in haar kleinere ontwerpen. Een lamp is bij haar bijvoorbeeld niet alleen een lichtbron, maar kan tegelijkertijd een sculpturaal element vormen dat de uitstraling van een ruimte verandert. 

De Italiaanse avant-garde van de jaren vijftig en zestig speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van Nanda Vigo. In deze periode begonnen kunstenaars en ontwerpers in heel Europa traditionele ideeën over kunst, materialen en de rol van de toeschouwer ter discussie te stellen. In plaats van zich uitsluitend te richten op schilderijen en sculpturen, experimenteerden zij met licht, beweging, industriële materialen en de relatie tussen kunst en de omgeving. 

In Milaan raakte Vigo betrokken bij een artistiek netwerk met onder anderen Lucio Fontana, Piero Manzoni en Enrico Castellani. Hun experimentele benaderingen droegen bij aan de culturele omgeving waarin ze haar eigen ideeën ontwikkelde. Tegelijkertijd kwam ze in contact met de internationale ZERO-beweging, waarin kunstenaars uit verschillende Europese landen samenwerkten. 

ZERO wilde afstand nemen van traditionele artistieke conventies. Licht, beweging, ruimte en nieuwe materialen werden belangrijke middelen om andere manieren van kunstbeleving te onderzoeken. Deze ideeën sloten nauw aan bij de interesses van Vigo. Ook zij onderzocht hoe licht een fysieke ruimte kon veranderen en hoe de waarneming van de toeschouwer onderdeel kon worden van een kunstwerk. 

Vigo speelde niet alleen een rol als kunstenaar binnen deze beweging, maar was ook actief betrokken bij het samenbrengen van verschillende kunstenaars. In 1965 organiseerde ze de tentoonstelling ZERO avantgarde in het atelier van Lucio Fontana in Milaan. Hier kwamen 28 kunstenaars samen, wat een belangrijk moment vormde voor de beweging in Italië. Tussen 1964 en 1966 nam ze daarnaast deel aan verschillende ZERO-tentoonstellingen in Europa en daarbuiten. 

Haar betrokkenheid bij de avant-garde ging verder dan het aansluiten bij een bepaalde stroming. Vigo gebruikte de experimentele ideeën als uitgangspunt voor haar eigen vormentaal, waarin kunst, architectuur en design samenkwamen. 

Nanda Vigo heeft een omvangrijk oeuvre nagelaten dat uiteenloopt van verlichting en meubels tot architecturale projecten en installaties. Hoewel licht en ruimte steeds terugkerende thema's waren, laten haar ontwerpen zien hoe ze deze ideeën op verschillende manieren wist te vertalen.

Voor Nanda Vigo waren design, architectuur en kunst geen afzonderlijke disciplines met duidelijk afgebakende grenzen. Gedurende haar carrière bewoog ze zich tussen deze vakgebieden en onderzocht ze hoe ze elkaar konden beïnvloeden en versterken. Deze interdisciplinaire benadering vormde een belangrijk onderdeel van haar werkwijze en maakt haar oeuvre vandaag de dag nog altijd bijzonder. 

In haar ontwerpen bracht Vigo regelmatig artistieke principes samen met functionele objecten. Haar lampen en meubels waren niet uitsluitend bedoeld om een praktisch doel te dienen. Door hun vorm, materiaalgebruik en interactie met licht kregen ze ook een eigen visuele en ruimtelijke betekenis. Tegelijkertijd maakte ze in haar artistieke experimenten veelvuldig gebruik van materialen en technieken die ook binnen industrieel design en architectuur werden toegepast. 

Architectuur bood haar de mogelijkheid om deze ideeën op grotere schaal te onderzoeken. Ze zag een gebouw niet alleen als een fysieke constructie, maar was vooral geïnteresseerd in de manier waarop mensen de ruimtes erin ervaren. Licht, transparantie en de indeling van verschillende elementen konden bepalen hoe een ruimte werd waargenomen en hoe mensen zich erdoorheen bewogen. Haar architecturale projecten gingen daardoor vaak verder dan het traditionele idee van een gebouw ontwerpen. Het werden zorgvuldig vormgegeven omgevingen waarin kunst en design een belangrijke rol speelden. 

Haar samenwerking met Gio Ponti aan Casa sotto la foglia is een duidelijk voorbeeld van deze benadering. Het project laat zien hoe ze architectuur, interieurontwerp en artistieke expressie met elkaar wist te verbinden. 

Deze manier van werken verklaart ook waarom het soms lastig is om Vigo's creaties binnen één specifieke categorie te plaatsen. Een lamp kan een sculpturaal object worden, een installatie kan functioneren als een architecturale omgeving en een gebouw kan veranderen in een artistieke ervaring. Voor Vigo waren deze disciplines verschillende manieren om dezelfde fundamentele onderwerpen te onderzoeken: licht, ruimte, materialen en menselijke waarneming. 

Nanda Vigo heeft een omvangrijk oeuvre nagelaten dat nog altijd de aandacht trekt binnen de werelden van kunst, architectuur en design. Haar experimentele benadering van licht en ruimte, gecombineerd met haar vermogen om verschillende creatieve disciplines met elkaar te verbinden, maakte haar tot een belangrijke figuur binnen de Europese avant-garde van de twintigste eeuw. 

Ook de afgelopen jaren zijn musea en culturele instellingen haar werk blijven presenteren en onderzoeken. Haar ontwerpen waren onder meer te zien bij het Solomon R. Guggenheim Museum in New York, het Stedelijk Museum in Amsterdam en het Martin-Gropius-Bau in Berlijn. In 2019 organiseerde Palazzo Reale in Milaan de tentoonstelling Nanda Vigo. Light Project, waarin verschillende onderdelen van haar omvangrijke carrière werden samengebracht. 

Haar werk is daarnaast opgenomen in belangrijke museumcollecties, waaronder de designcollectie van Triennale Milano en de collectie van het Museum of Modern Art in New York. De voortdurende aandacht voor haar ontwerpen laat zien dat haar experimentele benadering nog altijd relevant is. 

Wat Nanda Vigo vandaag de dag bijzonder maakt, is de manier waarop ze de traditionele opvattingen over design wist uit te dagen. Ze beperkte zichzelf niet tot één stijl, materiaal of discipline, maar gebruikte ieder project als een mogelijkheid om nieuwe relaties tussen objecten, licht en ruimte te onderzoeken. Haar werk laat zien dat design veel meer kan zijn dan het creëren van functionele producten. Het kan beïnvloeden hoe we onze omgeving ervaren, de sfeer van een ruimte veranderen en ons uitnodigen om vertrouwde omgevingen op een andere manier te bekijken. 

Bedankt voor het lezen! We hopen dat we je meer hebben kunnen vertellen over Nanda Vigo en je nieuwsgierigheid naar design verder hebben aangewakkerd.

Vond je deze blog interessant? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang nieuwe verhalen zoals deze direct in je inbox.