De kern van design in 5 onderdelen
Design wordt vaak geassocieerd met het uiterlijk van een object maar in werkelijkheid bestaat design uit veel meer dan alleen vormgeving. Achter elk ontwerp zitten verschillende lagen. Soms begint een ontwerp vanuit een praktische vraag, soms vanuit een materiaal, een techniek of juist een visueel idee. Maar welk vertrekpunt een designer ook kiest, in vrijwel elk designobject komen dezelfde kernonderdelen terug.
1. Functie
Bij veel design begint alles met functie. Een ontwerp ontstaat vaak vanuit een vraag, behoefte of probleem. Iets kan handiger, slimmer, comfortabeler, efficiënter of prettiger in gebruik. Vanuit die gedachte gaat een ontwerper op zoek naar een oplossing.
Dit kan heel concreet zijn. Misschien is een lamp niet flexibel genoeg, waardoor het idee ontstaat voor een verstelbare lamp die het licht beter richt. Misschien is een stoel te hard, te zwaar of onpraktisch, en gaat een ontwerper op zoek naar een lichter of comfortabeler alternatief. Ook opbergsystemen, tafels, kasten en accessoires beginnen vaak met de vraag hoe een object beter kan aansluiten op het dagelijks gebruik.
Het is hierbij belangrijk om onderscheid te maken tussen een gebruiksvoorwerp en een designobject. Niet elke stoel, lamp of kast is automatisch design, alleen omdat het een praktische functie heeft. Wat iets écht tot design maakt, is de bewuste zoektocht naar verbetering, innovatie of een slimmere oplossing. Een designobject voegt iets toe ten opzichte van wat er al bestaat. Het is comfortabeler, maakt slimmer gebruik van materialen, lost een probleem eleganter op of combineert functie en vorm op een vernieuwende manier.
Functionaliteit is daarom vaak het uitgangspunt van design, omdat het ontwerp begint met de vraag: wat moet dit object doen, en hoe kan het dat beter doen?
2. Vorm
Waar functie vaak het vertrekpunt is, bepaalt vorm hoe een object zich aan ons laat zien. Vorm is wat we als eerste waarnemen: de lijnen, verhoudingen, rondingen, hoeken, hoogte, breedte en uitstraling van een object. Maar vorm doet meer dan iets alleen mooi maken. Vorm helpt ons ook begrijpen wat een object is en hoe we het gebruiken.
We zien bijvoorbeeld direct het verschil tussen een eetkamerstoel en een loungestoel. Een eetkamerstoel oogt vaak actiever en rechter, terwijl een loungestoel juist lager, zachter of meer ontspannen aanvoelt. Zonder uitleg begrijpen we door de vorm al iets over de functie. Dat maakt vorm een essentieel onderdeel van design.
Tegelijkertijd speelt vorm ook een grote rol in hoe een object ons raakt. Soms spreekt een object ons aan door zijn eenvoud, soms juist door een opvallend silhouet of een bijzondere spanning tussen strakke lijnen en organische vormen. Een goed ontwerp kan rust brengen in een interieur, maar ook juist karakter toevoegen. Vorm heeft daarmee niet alleen invloed op gebruik, maar ook op sfeer en beleving.
Voor veel ontwerpers is vorm bovendien een belangrijk startpunt van het ontwerpproces. Een idee kan beginnen met een lijn, een formule, een silhouet of een visueel beeld dat de ontwerper verder wil onderzoeken. Inspiratie komt daarbij uit allerlei hoeken. De natuur is een bekende bron: bladeren, takken, golven, bloemen, stenen of de structuur van een schelp kunnen aanleiding zijn voor nieuwe vormen. Zo ontstaan bijvoorbeeld lampen met bladachtige kappen, tafels met organische contouren of banken van een boomstam.
Ook de tijdgeest heeft invloed op vorm. In periodes van technologische vooruitgang of maatschappelijke verandering zie je vaak nieuwe ontwerpstijlen ontstaan. Een mooi voorbeeld is de Space Age-periode, waarin ontwerpers zich lieten inspireren door ruimtevaart, technologie en de toekomst. Dat leidde tot ronde, futuristische vormen, glanzende materialen en interieurs die eruitzagen alsof ze klaar waren voor het leven op de maan.
Vorm is dus veel meer dan een esthetisch laagje. Het bepaalt hoe een object oogt, hoe we het begrijpen, hoe het voelt in een ruimte en soms zelfs waar het ontwerpidee überhaupt begint.
3. Materiaal
Materiaal is een van de meest tastbare en bepalende onderdelen van design. Het bepaalt hoe een object eruitziet, aanvoelt, veroudert en gebruikt wordt. Een design lamp van glas voelt anders dan een lamp van aluminium, een stoel van massief hout roept iets anders op dan een stoel van gebogen kunststof en een tafelblad van natuursteen heeft een totaal andere uitstraling dan een tafelblad van multiplex.
Voor veel ontwerpers is materiaal niet alleen een middel, maar juist een bron van inspiratie. Een ontwerp kan beginnen met de vraag: wat kan ik maken met dit materiaal? Hoe ver kan ik het buigen, stapelen, vervormen, gieten, frezen of combineren? Sommige ontwerpers zijn continu bezig met het onderzoeken van de grenzen van materiaal en zoeken naar nieuwe toepassingen, texturen of productiemethoden.
Dat maakt materiaalonderzoek een belangrijk onderdeel van design. Ontwerpers experimenteren met traditionele materialen zoals hout, keramiek, staal of textiel, maar ook met nieuwe composieten, gerecyclede grondstoffen, biobased materialen of innovatieve kunststoffen. Soms draait een ontwerp zelfs volledig om dat experiment: niet het eindobject staat centraal, maar de ontdekking van een nieuwe manier om materiaal te gebruiken.
Ook in de designgeschiedenis zie je hoe materiaal periodes kan kleuren. In de jaren zestig en zeventig gingen ontwerpers bijvoorbeeld volop experimenteren met kunststof. Plastic was relatief nieuw, licht, betaalbaar en in allerlei vormen te gieten. Daardoor ontstonden meubels en objecten die voorheen nauwelijks te maken waren. Objecten in vloeiende vormen, stapelbare stoelen, futuristische lampen en kleurrijke interieur objecten. Het materiaal maakte nieuwe esthetiek én nieuwe productie mogelijk.
Materiaal zegt bovendien iets over de sfeer en kwaliteit van een object. Het beïnvloedt of een ontwerp warm, koel, luxe, speels, robuust of verfijnd aanvoelt. Juist daarom is de materiaalkeuze in design nooit willekeurig. Het is een bewuste beslissing die invloed heeft op functie, uitstraling, duurzaamheid en productie.
4. Detail en afwerking
Wie goed naar design kijkt, ziet dat het verschil vaak in de details zit. Een designobject herken je niet alleen aan het grote idee, maar juist ook aan de zorg waarmee het is uitgewerkt. Achter een ogenschijnlijk eenvoudig ontwerp schuilt vaak een lang proces van testen, aanpassen, verfijnen en opnieuw kijken.
In de ontwikkeling van een designobject worden vaak meerdere prototypes gemaakt. Verhoudingen worden aangepast, verbindingen worden verbeterd, materialen worden getest en kleine details worden net zo lang bekeken tot het geheel klopt. Hoe dik moet een tafelblad zijn om licht te ogen, maar toch stevig te blijven? Hoe sluit een lade mooi aan op de kast? Hoe loopt een lijn van armleuning naar rugleuning zonder geforceerd te voelen? Dat soort vragen bepalen de kwaliteit van een ontwerp.
Afwerking speelt daarin een grote rol. Een goed designobject voelt doordacht aan, ook in de kleinste onderdelen. Denk aan een zichtbare schroef die bewust mooi is weggewerkt of juist als detail onderdeel wordt van het ontwerp. Denk aan de onderkant van een stoel, de afwerking van een lasnaad, de textuur van een coating of de dopjes onder stoelpoten die zowel functioneel als netjes gekozen zijn.
Dat oog voor detail is belangrijk omdat het laat zien hoeveel aandacht er in een ontwerp zit. Het maakt een object niet alleen mooier, maar vaak ook prettiger in gebruik, duurzamer en meer in balans. Juist die combinatie van ontwerp kwaliteit en afwerking maakt dat een object als “af” voelt. En vaak is dat ook het moment waarop je merkt dat je niet naar een willekeurig product kijkt, maar naar een echt designobject.
5. Productie
Productie is misschien niet het eerste waar mensen aan denken bij design, maar het speelt een enorme rol. Een ontwerp bestaat namelijk niet alleen als idee op papier. Het moet uiteindelijk ook gemaakt kunnen worden. Hoe iets geproduceerd wordt, heeft grote invloed op de vorm, het materiaal, de prijs, de schaal en zelfs op het karakter van een object.
Veel innovaties in design ontstaan juist vanuit nieuwe productiemethoden. Zodra er technisch iets nieuws mogelijk wordt, ontstaan er ook nieuwe vormen en toepassingen. Een bekend voorbeeld is gebogen hout, dat ontwerpers in staat stelde om lichtere en elegantere stoelen te maken. Ook spuitgieten, lasersnijden, CNC-frezen en modulair produceren hebben de wereld van design sterk veranderd.
Tegelijkertijd is productie altijd een spel tussen vrijheid en beperking. Een ontwerper kan een prachtig idee hebben, maar moet ook rekening houden met de vraag of het uitvoerbaar is. Kan een materiaal deze vorm aan? Hoeveel onderdelen zijn nodig? Hoe wordt iets gemonteerd? Is het geschikt voor massaproductie of juist voor een kleine oplage? Dat soort vragen zijn niet alleen technisch, maar ook creatief. Ze sturen het ontwerp mee.
De opkomst van de 3D-printer is daar een goed voorbeeld van. In de afgelopen decennia heeft 3D-printing nieuwe mogelijkheden geopend voor ontwerpers. Het maakt het makkelijker om prototypes te testen, complexe vormen te maken en in kleine oplages te produceren zonder grote mallen of machines. Daardoor kunnen ontwerpers sneller experimenteren en ontstaan er objecten die met traditionele productiemethoden veel lastiger te maken zouden zijn.
Productie is dus niet alleen de laatste stap van design, maar vaak een essentieel onderdeel van het ontwerp zelf. Het bepaalt hoe een idee werkelijkheid wordt en opent voortdurend de deur naar nieuwe innovaties.
Wat is het doel achter design?
Een logische vraag is: wat is uiteindelijk het doel van design? Waarom ontwerpen we steeds opnieuw stoelen, lampen, kasten, objecten en interieurs?
In de basis is het doel van design om ons dagelijks leven beter, slimmer, mooier of interessanter te maken. Soms gebeurt dat heel praktisch: een stoel zit comfortabeler, een kast bergt efficiënter op, een lamp verspreidt prettiger licht of een tafel past beter bij de manier waarop we leven en werken. Design helpt dan om een probleem op te lossen of een gebruikservaring te verbeteren.
Maar design doet meer dan alleen praktische problemen oplossen. Het helpt ons ook om anders naar objecten, ruimtes en materialen te kijken. Design onderzoekt hoe iets gemaakt kan worden, hoe vorm invloed heeft op gedrag, hoe materialen zich gedragen en hoe een object een bepaalde sfeer of emotie kan oproepen. In die zin is design ook een manier van denken, onderzoeken en experimenteren.
Juist doordat ontwerpers voortdurend vragen stellen en nieuwe mogelijkheden verkennen, zorgt design voor innovatie. Dat kan klein zijn, zoals een slimmere constructie of een beter materiaalgebruik, maar ook groot, zoals nieuwe woonvormen, circulaire productiemethoden of compleet nieuwe manieren van maken. Design beweegt mee met hoe we leven, wonen en produceren, en helpt dat tegelijkertijd ook vorm te geven.
Het doel van design is dus niet alleen om mooie objecten te maken. Het is om de wereld om ons heen bewuster, functioneler, mooier en soms zelfs verrassender te maken.
Wat design dan níét is
Omdat design vaak wordt gebruikt als verzamelwoord voor “mooie spullen”, is het ook goed om stil te staan bij wat design níét is.
Design is niet simpelweg decoratie. Natuurlijk mag een designobject mooi zijn en sfeer toevoegen aan een ruimte, maar dat is niet de volledige definitie. Een goed ontwerp is niet alleen versiering of styling, het is een object waarin bewust is nagedacht over gebruik, vorm, materiaal, productie en afwerking.
Design is ook niet hetzelfde als luxe. Een object hoeft niet duur, exclusief of zeldzaam te zijn om goed design te zijn. Sterker nog: veel bekende ontwerpen zijn juist ontstaan vanuit de wens om een object toegankelijker, efficiënter of slimmer te maken. Goed design zit niet alleen in prijs of status, maar in de kwaliteit van het idee en de uitvoering.
Daarnaast is design niet hetzelfde als kunst, al raken die werelden elkaar soms wel. Kunst hoeft niet per se functioneel te zijn en mag puur draaien om expressie, emotie of een idee. Design heeft meestal wel een relatie met gebruik, toepassing of productie. Tegelijkertijd zijn de grenzen soms bewust vaag, zeker bij hedendaagse ontwerpers die experimenteren met verzamelobjecten, sculpturale meubels of unieke objecten op het snijvlak van design en kunst.
Wat design dus níét is? Alleen maar een mooi object. Alleen maar een trend item. Alleen maar iets duurs. Design gaat altijd dieper dan dat.
Wie zitten er achter de designs?
Achter design zitten designers, oftewel ontwerpers. Zij zijn de mensen die ideeën vertalen naar objecten, meubels, lampen, accessoires of complete interieurs. Ze combineren functie en vorm, onderzoeken materiaal, testen productiemethoden en zoeken naar manieren om een object zowel bruikbaar als bijzonder te maken.
Elke designer werkt anders en heeft een eigen motivatie, visie en werkwijze. Sommige ontwerpers zijn sterk functiegericht. Zij beginnen bij een probleem en zoeken naar een oplossing die het dagelijks leven beter maakt. Andere ontwerpers zijn juist meer visueel of conceptueel ingesteld en gebruiken design om sfeer, emotie of een verhaal over te brengen. Weer anderen zijn vooral gefascineerd door materiaal en techniek en starten vanuit een experiment met hout, metaal, textiel, glas, keramiek of nieuwe biobased materialen.
Ook de manier van werken verschilt. Er zijn ontwerpers die volledig onder hun eigen naam werken en vanuit hun eigen fascinatie objecten ontwikkelen. Zij ontwerpen en produceren vaak in kleine oplages of werken samen met lokale makers en ateliers. Daarnaast zijn er designers die in opdracht van een merk of fabrikant ontwerpen. In dat geval ontstaat een object vaak vanuit een samenwerking, waarbij de visie van de ontwerper samenkomt met de kennis, techniek en productiecapaciteit van een merk.
Juist dat maakt de wereld van design zo interessant. Achter ieder object zit een maker met een eigen manier van kijken. En hoe beter je een ontwerp leert begrijpen, hoe meer je vaak ook de ontwerper gaat herkennen.
Design bij Davinis
Bij Davinis geloven we dat design meer is dan een mooi object in huis. We zien design als een combinatie van idee, vakmanschap, experiment, vorm en gebruik. Juist daarom richten we ons op design van opkomende ontwerpers, makers die nieuwe vormen onderzoeken, experimenteren met materialen, verrassende oplossingen bedenken en een eigen signatuur durven neer te zetten.
We vinden het belangrijk dat nieuwe ontwerpen een podium krijgen en hun weg vinden naar mensen die op zoek zijn naar iets bijzonders. Niet naar een standaard product, maar naar een object met een verhaal, een duidelijke visie en aandacht voor detail. Of het nu gaat om een opvallende lamp, een bijzondere kandelaar of een verfijnd object, wij houden van ontwerpen die karakter hebben en iets toevoegen aan een interieur én aan het gesprek over design.
Ben je op zoek naar een uniek designobject en ben je benieuwd naar het werk van nieuwe ontwerpers? Neem dan vooral een kijkje in onze collectie en ontdek de bijzondere ontwerpen.